Marshall.is

Í gær. Holtsós.

Skemmtilegur skúlptúr beið okkar sem gengum á Hlöðufell um síðustu helgi. -20 og heiðskýrt. Þórisjökull í bakgrunni. 

Ég skildi Jóhönnu Sigurðardóttir þannig í viðtalinu í Kastljósinu í gær að aðkoma alþjóðlegs samningamanns til liðs við samninganefndina hefði gert nefndina trúverðugri en ekki að slíkt hefði haft einhver áhrif á niðurstöðuna. Fréttastofa Rúv (Svavar Halldórsson) gerði mikið úr þessum litla punkti í viðtalinu við Jóhönnu og eins (Kristinn Hrafnsson) úr ferð hennar til Brussel sem í langri frétt var mikið úr einhverjum leyndarhjúp yfir því hverja hún væri að fara hitta. Sem hún virtist svo upplýsa með glöðu geði í viðtalinu sem tekið var fyrr um daginn.

Ég hnaut um gildishlaðið orðalag í inngangi fréttarinnar: hún viðurkennir þó ekki að það hafi verið mistök að fá Svavar Gestsson til að fara fyrir samninganefndinni.  Engu er líkara en að fréttastofan sé að fullyrða að það hafi verið mistök.

Barack Obama flutti góða stefnuræðu í bandaríska þinginu í síðustu viku. Þar ræddi hann meðal annars um sérstakt gjald á fjármálafyrirtæki sem stjórn hans hefur kynnt til sögunnar. „Þeir hafa efni á því, víst þeir hafa efni á að borga kaupauka að nýju“, bætti hann við. Góð hugmynd sem okkur ber að halda til haga.

Hvers vegna eru laun Friðriks Sophussonar fyrir stjórnarformennsku í Íslandsbanka langt yfir mánaðarlaunum venjulegs vinnandi fólks eða 535.000? Er ábyrgðin svona mikil?

Hefur Þorsteinn Már Baldvinsson, stjórnarformaður Glitnis sáluga sem þó sýndi þann sóma í febrúar 2008 að lækka laun stjórnarmanna úr milljón og fimmtíu þúsund niður í fimmhundruð og fimmtíu þúsund, axlað alveg sérstaklega ábyrgð á sínum störfum?

Er þetta full vinna?

Banki sem hefur efni á að greiða stjórnarformanni sem stýrir fundum nokkrum sinnum í mánuði laun á taxta gamla Íslands hlýtur að vera í góðum málum. Og aflögufær.

Sagði á þingi í dag að áður en menn færu að ræða auknar veiðiheimildir yrði að tryggja að útgefnar veiðiheimildir væri nýttar.  Í skýrslu sem Þórður Már Jónsson og Finnbogi Vikar unnu við Háskólann á Bifröst í sumar var sýnt fram á að 50% heimild til að leigja frá sér aflaheimildir skapar vannýtingu í vissum tegundum. Í kerfið er innbyggður hvati til að leigja frá sér dýrari tegundir og sitja á þeim ódýrari. Þetta verður til þess að þúsundir tonna falla niður árlega og miklir fjármunir tapast úr þjóðarframleiðslunni. Vegna þessarar vannýtingar tapast störf og byggðirnar líða vegna skorts á hráefni til verksmiðja.

Þá leiðir geymslurétturinn á aflamarkinu frá einu ári til þess næsta stór galli á kerfinu eins og þeir félagar sýna í skýrslunni. Leyfilegt hlutfall geymsluréttar hefur verið þar til nú 33% af úthlutuðu aflamarki og þetta hefur gefið útgerðum tækifæri á að búa til skort á aflaheimildum á leigumarkaði. Þetta hefur svo áhrif á útflutningstekjur þjóðarinnar enda eru aflaheimildirnar ekki nýttar  þó full tækifæri séu til þess. Þetta verður til þess að tekjur skila sér ekki inní landið á ársgrundvelli þegar aflaheimildir eru fluttar yfir á næsta ár.

Það er ekki síst vegna þessa sem nýboðaðar breytingar sjávarútvegsráðherra eru fagnaðarefni.  

Mér líst ljómandi vel á fyrirhugaðar breytingar á kosningalöggjöfinni en nú hafa verið lögð fram tvö frumvörp  um persónukjör á Alþingi; til sveitarstjórnarkosninga og í kosningum til Alþingis.

Með þeim er lagt til að kjósendum verði gefið fullt vald að velja þau þingmannsefni og sveitarstjórnarfulltrúa sem þeir vilja helst að nái kjöri af þeim lista sem þeir veita atkvæða sitt.  Listar frambjóðenda til persónukjörs eru því boðnir fram óraðaðir og þeim stillt upp í stafrófsröð en hlutað um efsta mann. 

Gagnrýnt er að of skammur tími sé til sveitarstjórnarkosninga og því beri að fresta gildistöku löggjafarinnar. Þó eru rúmir sjö mánuðir til sveitarstjórnarkosninga sem ætti að duga.  Hvað gæti farið úrskeiðis? Varla verður rangt fólk kosið til trúnaðarstarfa?

Persónukjörskerfið sem lagt er til byggist á óröðuðum framboðslistum og forgangsröðun af hálfu kjósanda á frambjóðendum til persónukjörs á þeim lista sem hann kýs. Athöfn kjósandans er einföld og auðskilin og byggist á talnaröðun frambjóðenda með sama hætti og tíðkast í prófkjörum og möguleg er samkvæmt núgildandi kosningafyrirkomulagi.  Sé það skoðun manna að rétt sé og skynsamlegt að auka raunverulegt vald kjósenda við val á frambjóðendum í kosningum með persónukjöri þá er sú aðferð við persónukjör sem lögð er til, raunhæf í þeim efnum.

Því sjónarmiði hefur verið hreyft að þessi breyting muni verða til þess að ónýta þann árangur sem þó hefur náðst við að rétta hlut karla og kvenna í opinberum trúnaðarstörfum. En í nýju fyrirkomulagi persónukjörs mun þessi jafnréttiskrafa sem fyrr standa upp á stjórnmálaflokkana, þ.e. að þeir tryggi sem jafnast hlutfall karla og kvenna á persónukjörshluta framboðslista sinna og ekki er ástæða til að ætla annað en að kjósendur muni með atkvæði sínu kalla konur til áhrifa í stjórnmálum til jafns við karla fái þeir tækifæri til þess.

Á norðurlöndunum þar sem staða kvenna í stjórnmálum hefur verið hvað sterkust hefur persónukjör verið viðhaft og þá sýndi það sig í kosningum til héraðsþinga í  Skotlandi,  þar sem sambærilegt kerfi var notað,  að konur náðu kjöri í sama hlutfalli og þær voru í á framboðslistum.

Þá er gagnrýnt að persónukjörskerfið valdi óvissu fyrir kosningar um það hver sé oddviti flokks eða framboðslista en ekkert í frumvörpunum kemur í veg fyrir að flokkarnir velji sér oddvita og tefli honum fram sem slíkum. Ekkert kemur heldur í veg fyrir að flokkarnir komi skýrum skilaboðum á framfæri við kjósendur sína um það hverja þeir telji að eigi að skipa efstu sæti listans. Þessi málefni eru einfaldlega innanbúðarmálefni hvers stjórnmálaflokks sem tekur þátt í kosningum. Hið endanlega vald um það hverjir nái kjöri í kosningunum er hins vegar fært frá flokknum sjálfum til kjósenda hans, þ.m.t. að velja þann eða þá frambjóðendur sem njóta mests stuðnings en slíkt er eins og áður segir markmið persónukjörs.

Það kann að vera að aðeins hluti kjósenda muni nýta sér þann möguleika að raða frambjóðendum á lista og að það verði þá á endanum fámennur hópur sem ákveður fyrir meginþorra kjósenda ákveðinna stjórnmálaflokka hverjir séu þar í forystu. En þannig er það líka í prófkjörsfyrirkomulaginu.

Hvort þetta mál nær fram að ganga í tæka tíð fyrir næstu sveitarstjórnarkosningar er fyrst og fremst spurning um pólitískan vilja. Þegar þetta er ritað er nægur tími til stefnu og ekki mun standa á liðisinni mínu til að ná málinu í gegn. Hvort sem mönnum þykir þessi breyting ganga nægilega langt í lýðræðisátt eður ei, þá getur engin deilt um það að þetta er skref í rétta átt. Nauðsynlegt skref til lýðræðisumbóta.   

Aþena í október. Þar sem stígurinn endar er sólin að setjast.