Marshall.is

Mér líst ljómandi vel á tillögur stjórnlagaráðs að nýrri stjórnarskrá. Hef verið að lesa mig í gegnum þær og gæti vel samþykkt tillöguna nánast eins og hún er. Við höfum hins vegar tíma til að vinna þetta enn betur. Hef lagt það til að málsmeðferðin verði rædd á einum degi í þinginu núna í september; tillögunni verði svo vísað til stjórnlaganefndar (sjömanna nefndin) sem vinni málið áfram, beri breytingar undir stjórnlagaráð (25 manna hópurinn) ef einhverjar eru, tillagan fari í þjóðaratkvæði/skoðanakönnun/netkönnun/þjóðfund, og svo verði flutt frumvarp í þinginu. Svo þarf þingrof og næsta þing þarf að samþykja frumvarpið til að það verði að nýrri stjórnarskrá sem gæti samkvæmt þessu tekið gildi sumarið 2013.

Nýlegt minnisblað um flutning Landhelgisgæslunnar á Suðurnes sem unnið hefur verið fyrir innanríkisráðherra sýnir ótvírætt að flytja á gæsluna suður með sjó. Reyndar hefur þveröfug ályktun verið dregin af vinnu endurskoðunarfyrirtæksins en ég er mjög ósammála þeirri niðurstöðu og færi fyrir því eftirfarandi rök.

Í minnisblaðinu kemur fram að flugskýli Landhelgisgæslunnar á Reykjavíkurflugvelli er mátulega stórt fyrir núverandi flugflota; tvær þyrlur og eina flugvél. Skrifstofuaðstaða í flugskýlinu sé þó reyndar ekki góð enda sé hún í gámaeiningum á bílastæði  og ekki í samræmi við öryggisstaðla.  Þarfagreining hefur hins vegar sýnt að þörf er á fjórum þyrlum í stað tveggja sem nú eru í rekstri en núverandi skipulag á Reykjavíkurflugvelli leyfir ekki byggingarframkvæmdir svo ekki er hægt að stækka núverandi starfsaðstöðu auk þess sem ekki er ljóst hversu lengi Reykjavíkurflugvöllur verður þar sem hann er. Það er því ljóst að leysa verður þennan vanda ætli menn að fara eftir þarfagreiningunni. Kostnaður við þær óumflýjanlegu framkvæmdir er ekki tiltalinn í minnisblaðinu.

Samkvæmt mati Landhelgisgæslunnar, sem birt er í minnisblaðinu, er aðstaðan í Skógarhlíð fullnægjandi en aðstaða stjórnstöðvar nokkuð þröng og óhentugt að mörgu leyti. Að mati þeirra væri þó æskilegast að öll starfsemi væri á einum stað, þ.e. skrifstofa, stjórnstöð og lager o.s.frv. væri á flugvelli með flugrekstrar- og flugtæknideild. Fram kemur að með flutningi til Keflavíkurflugvallar fáist betri aðstaða fyrir flugdeild og öll starfsemin sé þá á sama stað. Ef flotinn verði stækkaður þá sé til staðar aðstaða fyrir hann allan.

Ávinningurinn af því að hafa alla starfsemina undir sama þaki er þó hvergi reiknaður út í minnisblaði innanríkisráðuneytis.

Þar er bent á að kostnaður muni aukast mikið vegna viðveruvakta með tilheyrandi aukningu starfsmanna þyrla og nauðsynlegrar þjálfunar þeirra. Til lengri tíma sé reyndar skynsamlegt að áhafnir séu með viðveruvakt og það tíðkist almennt hjá öðrum þjóðum en vegna kostnaðar og vöntunar á sérhæfðu starfsfólki þá hafi það ekki reynst mögulegt hjá Landhelgisgæslunni.

Þá er mikið gert úr kostnaði við breytingu á rafmagnslögnum flugskýlis 831 sem horft hefur verið til í þessu samhengi og hann talinn til þess kostnaðarauka sem yrði við flutninginn en ekkert horft til þess að þetta er breyting sem nauðsynlegt er að gera hvort eð er og þá af hálfu ríkisins.  Flugskýlið er 12.200 fermetrar að stærð og þar af er gólfflötur skýlis um 4.000 fermetrar en önnur rými skiptast í skrifstofur, kennslu- og fundarsali, þjónusturými, geymslur og verkstæði. Mat Varnarmálastofnunar á árinu 2008 var að skýlið væri í góðu ástandi en að hefðbundin viðhaldsverkefni hefðu verið í bið. Komist er að þeirri niðurstöðu að leigukostnaður gæslunnar muni lækka við flutninginn, þrátt fyrir stærri aðstöðu, en sú tala er ekki reiknuð sérstaklega út. Þá er ríkið nú þegar að greiða rekstrarkostnað af ónýttu flugskýlinu sem myndi falla niður við flutning Landhelgisgæslunnar í húsið.

Mikið er gert úr auknum kostnaði vegna aksturs starfsmanna til og frá vinnu og ekkert ráð gert fyrir því að að aukinn starfsmannafjöldi gæti komið af Suðurnesjum eða þá að einhverjir núverandi starfsmanna myndu hugsanlega flytjast búferlum til að vera nær vinnu.

Stór hluti kostnaðar er svo til kominn vegna breytinga á hafnaraðstöðu í Njarðvíkurhöfn en það er ekki rökstudd hvers vegna þær breytingar eru nauðsynlegar.

Minnisblað innanríkisráðherra veitir ágætis mynd af núverandi stöðu Landhelgisgæslunnar en mjög erfitt er að draga þá ályktun af því að ekki sé skynsamlegt að ráðast í flutning gæslunnar.  Kostnaðarmatið sem þar er borið fram er augljóslega mjög ófullkomið. Minnisblaðið sýnir að núverandi fyrirkomulag gengur ekki. Það sýnir að lausn er fyrir hendi sem hentar þeirri framtíðarsýn sem Landhelgisgæslan hefur sjálf mótað.  Þegar horft er til framtíðarskipulags Landhelgisgæslunnar verða menn að horfa til næstu áratuga. Suðurnesin eru á miðju því stóra atvinnu- og íbúasvæði sem markast af Hvítánnum í vestri og austri og á eftir að fara ört stækkandi á næstu áratugum. Þess vegna þjónar það langtímahagsmunum okkar, bæði í fjárhagslegu og öryggislegu tilliti, að flytja Landhelgisgæsluna og Björgunarmiðstöðina í Skógarhlíð, í heild sinni á Suðurnes. 

Næst þegar nóg er af snjó; upp á topp og niður mannshrygginn.

Hraundrangur í Öxnadal from Róbert Marshall on Vimeo.

Iceland Crossing (10 mins) from Christopher Herwig on Vimeo.

In July, 2010, Alastair Humphreys and Christopher Herwig planned a trip across Iceland. The goal was to cross the entire island on foot and by raft, carrying all their supplies needed. This unique transportation combination allowed them to explore parts of the country otherwise impossible to reach by normal means.
- visit www.herwigphoto.com to see still photos of the trip
- visit www.alastairhumphreys.com/adventures/transiceland/ for the trip story

Það fór ekki á milli mála að mótmælendum á Austurvelli á mánudag var heitt í hamsi. Þeir köstuðu öllu lauslegu að Alþingishúsinu; eggjum, grjóti og varaþingmanninum Óla Birni Kárasyni. Skilaboðunum var rækilega komið á framfæri: við erum reið. Og reiði fólks er vel skiljanleg. Viðfangsefni Ríkisstjórnar og Alþingis eftir hrun eru risavaxin og hafa á margvíslegan hátt gengið verr en við vildum. Ríkisstjórnin hefur verið óþarflega ósamstæð og of mikill tími hefur farið í að leysa innri vandamál stjórnarinnar án þess þó að hægt sé að halda því fram með rökum að það í sjálfu sér hafi seinkað aðgerðum.

Ég er sjálfur þeirrar sannfæringar að sé litið til samsetningar Alþingis, þá séum við með okkar besta fólk við að stýra ríkisstjórninni. Jóhanna Sigurðardóttir býr yfir gríðarlegri reynslu sem nýtist henni vel í umróti hrunsins og fáir hafa vaxið jafn mikið í áliti hjá mér á jafn stuttum tíma og Steingrímur J. Sigfússon. Engir stjórnmálamenn íslenskir hafa fengist við viðlíka verkefni og þau tvö og ríkisstjórn þeirra.

Það er öðruvísi bragur á þessari stjórn en Íslendingar hafa átt að venjast; skoðanaskipti eru opnari og ágreiningur sýnilegri en fáir geta bent á hvers vegna það er eitthvað verra en órofa þagnarmúr ríkisstjórna Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar. Það er í raun heilbrigðara. Lýðræðið er margradda kór.

Vinátta og virðing
Árangur á öllum sviðum samfélagsins ræðst af getu okkar til þess að ræða saman, gera samninga, mynda bandalög, komast að sameiginlegri niðurstöðu. Vinátta er mikilvæg og ef hún ekki næst, þá er gagnkvæm virðing það næstbesta. Á Alþingi starfar nú fjöldi fólks sem kom saman í fyrsta sinn í byrjun sumars á síðasta ári og í hönd fóru mánuðir sem voru þrungnir nánast óbærilegri spennu og togstreitu. Það hefur smátt og smátt lagast. Fólk kynnist, myndar sambönd og kemur hlutum í verk.

Því miður hefur okkur ekki tekist að koma þeim ágæta samstarfsanda sem til staðar er nægilega vel til skila í þingsalnum sjálfum. Þar birtist Alþingi þjóðinni sem ósamstíga hópur og allt virðist fast í sömu hjólförunum. Þetta er ekki rétt mynd. Á margvíslegan hátt starfa stjórn og stjórnarandstaða saman á nefndarfundum og í óformlegu spjalli. Það er hlutverk okkar í stjórnarmeirihlutanum að gæta þess að samskiptin séu í lagi og að sjónarmið stjórnarandstöðunnar komist líka að. Það er líka á ábyrgð stjórnarandstöðunnar að viðhalda talsambandinu og gæta þess að sjónarmiðum sinna umbjóðenda sé komið á framfæri í þinginu.

Mikil tíðindi framundan

Samsetning þingsins um þessar mundir vekur mér vonir um að hér geti orðið miklar breytingar á næstu árum. Okkur hefur þegar tekist að koma í gegn möguleikanum á stórmerkum tímamótum í sögu þjóðarinnar með stjórnlagaþinginu. Það er að mínu mati merkilegasta framlag þessa þings, stjórnar og stjórnarandstöðu, á þessu kjörtímabili. Það getur boðað hægfara en örugga umbyltingu stjórnkerfisins á komandi þremur árum; endurskoðun þrískiptingar valdsins, stórbreytta kosningalöggjöf og kjördæmaskipan, stjórnarskrárvarið eignarhald á sameiginlegum auðlindum og miklar lýðræðisumbætur.

Með umsókninni um inngöngu í Evrópusambandið er ennfremur stigið stórt skref til breytingar en þjóðin á eftir að taka ákvörðun í því máli. Hvernig sem fer er ljóst að óbreytt gjaldmiðilsstefna læsir okkur í vítahring verðtryggingar, verðbólgu, hárra vaxta og sveiflukennds hagkerfis. Það er óhjákvæmilegt að taka upp evruna eða fasttengja krónuna við hana með einhverjum hætti. Tilraunastefna undanfarinna áratuga hefur brugðist fullkomlega. Meginmarkmið Íslendinga í þessum efnum er öryggi og stöðugleiki.

Framundan er því sameiginleg ákvarðanataka þjóðarinnar allrar á stjórnkerfi sínu og efnahagsmálum og peningastefnu.

Ekki taka ákvörðun í uppnámi

Meginskýringin á reiði mótmælenda þessa dagana tengist úrlausnum á vandamálum dagsins í dag og gærdagsins.

Það hefur reynst stjórnmálaflokkunum erfitt að gera upp hrunið. Afgreiðsla okkar á Landsdómsmálinu var ekki góður vitnisburður um forystu þjóðarinnar. Hvers vegna? Stjórnmálaflokkum gengur illa að fjalla á gagnrýnin hátt um sjálfa sig. Það er í eðli þeirra að lyfta sjálfum sér upp og tala aðra niður. Meira að segja hin alheilaga Borgarahreyfing breyttist í stjórnmálaflokk og klofnaði um leið og þar heyrðust gagnrýnisraddir eftir síðustu alþingiskosningar.

Kosningar um grundvallartriði

Það hefur reynst stjórninni erfitt að takast á við skuldavanda heimilanna jafnvel þó hægt sé að sýna fram á margvíslegar aðgerðir. Þar þarf að lyfta Grettistaki og mynda sátt á meðal þjóðarinnar um úrbætur. Og við þurfum ný störf. Þetta eru skammtímaverkefni sem við þurfum að ná tökum á, á næstu vikum. Allir flokkarnir þurfa að koma saman að þessu verkefni og við höfum ekki mikinn tíma til að ná árangri.
Kosningar yrðu okkur kostnaðarsamar. Ný ríkisstjórn myndi taka við stjórn landsins en við blasa sömu vandamálin. Nema að skuldavandi heimilanna yrði stærri og atvinnuleysið meira. Þrjá til sex mánuði tæki fyrir nýja ráðherra að setja sig inn í störf sín; í hönd færu spennuþrungnir mánuðir í glænýju Alþingi og óánægjan í samfélaginu yrði yfirþyrmandi. Það yrðu aftur fjölmenn og hávær mótmæli á Austurvelli.

Við þurfum því að sameinast um skammtímaverkefnin á næstu mánuðum og misserum. Það gæti leitt til einhvers konar þjóðstjórnarfyrirkomulags og það færi vel á því. Áður en gengið verður til næstu kosninga verðum við að klára Stjórnlagaþingið og afgreiða tillögur þess frá Alþingi. Við verðum líka að fá niðurstöðu úr samningaviðræðum við Evrópusambandið. Þá göngum við til kosninga um nýja stjórnarskrá, inngöngu í Evrópusambandið og nýja ríkisstjórn. Þannig markar þjóðin stefnuna til næstu áratuga. Þá lýkur uppgjörinu við hrunið.

20 tíma ganga uppúr Kjós, að Þumli, eftir Skaftafellsfjallgarðinum og niður Vesturdal í Bæjarstaðaskóg. Ekki fyrir lofthrædda.

Iceland, Eyjafjallajökull - May 1st and 2nd, 2010 from Sean Stiegemeier on Vimeo.

Play - right click - full screen.