Marshall.is

Iceland, Eyjafjallajökull - May 1st and 2nd, 2010 from Sean Stiegemeier on Vimeo.

Play - right click - full screen.

Það er eins og maður sé kominn á tónleika hjá lögreglukórnum, sagði ég við Kjartan sýslumann þar sem hann stillti sér upp í röð á sviðinu með Haraldi Johannesen og Víði Reynissyni í almannavarnadeildinni ásamt fleiri sérfræðingum á íbúafundi á Hellu í síðustu viku.

Ég sat á fremsta bekk með Rögnu dómsmálaráðherra, Kristjáni samgöngu, Jóni landbúnaðar og Álfheiði heilbrigðis. Þarna voru líka á fremstu bekkjum landlæknir og Trausti Jónsson veðurfræðingur. Katrín sem fræddi um áhrif öskunnar á dýrin, Sigrún sem sagði frá rannsóknum á vatninu, Hildur frá Bjargræðasjóði og Ásgeir frá Viðlagatryggingu. Prestur og læknir og sérfræðingur í áfallahjálp. Og svo kannski svona hundrað manns frá Hellu og nágrenni.

Svona er Ísland best.

Smæðin og nálægðin gerir það að verkum að hægt er að snara saman helstu ráðamönnum og forsvarsmönnum stofnanna og sérfræðingum landsins til að takast á við aðsteðjandi vanda í sveitunum austan Þjórsár. Veita upplýsingar og stappa stálinu í heimamenn. Víðir Reynisson stýrði fundinum og fórst það vel úr hendi; þetta var afslappað en fagmannlegt, skipulagt en heimilislegt. Við erum ein fjölskylda og öll í þessu saman. Víðir man gosið í Eyjum og það stafar af honum reynslu og færni.

Fundurinn stóð í einn og hálfan tíma og svo var haldinn annar á Hvolsvelli engu síðri og alveg eins.

Það er samhugur og eindrægni sem einkennir okkur Íslendinga þegar á bjátar. Það eru þau verðmæti sem við búum að og eigum að sækja í núna þegar að okkur öllum steðjar stærri ógn en eldgos, jarðskjálftar og veðurofsi.

Þau gerningaveður sem nú ganga yfir landið í kjölfar bankahruns bera í sér hættu sem á sér vart jöfnuð í sögunni. Efnahagslegt sjálfstæði landsins gæti farið forgörðum til langframa. Við höfum sumpart misst það í hendur Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og erum undir náð og miskunn vinaþjóða með lánveitingar.

En það er tímabundið ástand. Nú ríður á að við stillum saman strengi okkar besta og færasta fólks, leggjum til hliðar pólitískar smákrytur og förum að haga okkur eins og fólk. Skýrslan liggur fyrir. Niðurstöðuna má setja svona í facebook-status: „Orsakir bankahrunsins er að finna í hinum neikvæðustu þáttum mannlegs eðlis“.

Margir finna til djúprar skammar. Það er í lagi en öllu má ofgera. Græðgi, óhóf, sérgæska og heimska eru enda ekki séríslensk fyrirbrigði nokkru fremur en að uppsprettu útrásarinnar hafi mátt finna í samanlögðum viskubrunni  fornrar víkingaþjóðar í þúsund ár, jafnvitleysislegt og það hljómar í dag.

Við höfum ekki ráð á frekari barlómi og við höfum ekki ráð á því að reka pólitík eins og þeir kynntu hér til sögunnar, hinir ágætu herramenn Davíð Oddsson og Ólafur Ragnar Grímsson. Pólítík hörku, reiði og persónulegrar óvildar. Við erum 320 þúsund og búum á eyju.

Ríkisstjórnin og formenn stjórnarandstöðunnar ættu að fara með íbúafundi um allt land. Kannski með borgarafund í Háskólabíó. Kynna hugmyndir sínar og svara spurningum. Spurningin sem við þurfum að svara er þessi: markar skýrsla rannsóknarnefndar alþingis ekki grunninn í þeirri pólitík sem við þurfum að vinna hér á næstu árum?

Það tel ég og myndi helst vilja byrja að vinna. Mér þóttu umræðurnar sem fram fóru í þinginu dagana tvo eftir rannsóknarskýrslu tilgangslitlar. Ég var ekki búinn að lesa skýrsluna og á enn langt í land. Kannski les ég hægar en allir á Íslandi. En það sem ég hef lesið segir mér að hér sé um grundvallarrit að ræða.

Ég myndi vilja að minn stjórnmálaflokkur mótaði sér sérstaklega stefnu á grundvelli hennar og að aðrir gerðu slíkt hið sama. Þetta mun taka tíma, 1-2 ár, og á sama tíma þarf að skapa atvinnu og sinna bráðavanda heimila sem ráða ekki við afborganir. Í næstu kosningum, 2013, geta Íslendingar kosið sér þá forystu sem þeir telja að best hafi dregið lærdóm af hruninu og best hafi brugðist við í kjölfar þess. 

En umfram allt þurfum við nú að temja okkur þann lærdóm sem draga má af viðbrögðum þeirra sem komið hafa að náttúruhamförunum fyrir austan. Venjum okkur á vinsemd og kurteisi. Stuðlum að samhug og eindrægni.  Munum að við erum ein fjölskylda og öll í þessu saman.

Þannig er Ísland best.

Tajikistan í mars.

Í fréttablaðinu í gær er greint frá þeirri fortíðarþrá íslenskra bankamanna að aftur verði tekið upp svonefnt bónuskerfi í Íslensku bönkunum. 

Ég tek þetta upp hérna undir liðnum störf þingsins vegna þess að ég tel að stjórnvöld og fulltrúar almennings hér á alþingi verði að vera meðvitað um þá hættu sem af þessu stafar fyrir enduruppbyggingu íslensks viðskiptalífs og friðinn í samfélaginu.

Bankarnir hrundu og almenningur sýpur nú seyðið af því. Hvers vegna hrundu bankarnir? Stór ástæða þess, var að allir höfðu þeir komið sér árangurshvetjandi launakerfi  sem beinlínis hvatti til þeirrar skammtímaáhættutöku sem var ein af megin ástæðum fjármálakrísunnar.

Þær fréttir sem berast af þessum hugmyndum innan bankakerfisins benda til þess að menn hafi engu gleymt innan íslenska bankakerfisins og ekkert lært frá árinu 2007. Því það er einmitt þangað sem rekja má bergmál þessara radda. Það var Íslenska ríkið sem kom bönkunum til bjargar, það er vegna þeirra sem seðlabankinn fór á hausinn og vegna þeirra sem eitt mál, Icesave, hefur skyggt á alla stjórnmálaumræðu í landinu í eitt og hálft ár.

Sé það mat bankanna, skilanefndanna, að nú sé aftur runninn upp tími bónusgreiðslna þá hljóta þessar fjármálastofnanir að vera aflögufærar í sjóði landsmanna.

Það er þess vegna heitstrenging þess sem hér stendur að gangi þetta eftir; þá verður flutt um það tillaga að slíkar bónusgreiðslur verði skattlagðar upp í rjáfur, svo bankarnir skili aftur þeim fjármunum til heilsugæslunnar, til skólanna, til löggæslu og hins félagslega tryggingakerfis sem við höfum neyðst til að skera niður vegna sögulegs ábyrgðarleysis  þeirra sem nú vilja taka upp, að nýju, árangurshvetjandi launakerfi.

Það er líka ástæða til þess að hvetja almenning og viðskiptamenn bankanna að senda þeim skýr skilaboð.  Þeir þurfa að vita það að við munum ekki vera í viðskiptum við banka sem haga sér eins og partíið frá 2007 sé hafið að nýju.